Pielęgnacja drewnianego zestawu szachowego: wosk, wilgoć, filc

Pielęgnacja drewnianej szachownicy: podstawowe czynności

• Regularnie odkurzać ściereczką z mikrofibry lub miękkim pędzelkiem, w profilach i w grzywie skoczków.
• Myć ręce przed grą: tłuszcz z palców z czasem matowi wykończenia i brudzi jasne drewno.
• Nigdy nie moczyć: ledwie wilgotna szmatka to maksimum, po której należy od razu wytrzeć do sucha.
• Unikać środków czyszczących do domu, sprayów z silikonem i alkoholu, które niszczą lakiery i woski.
• Przechowywać figury w kasetce z przegródkami, a nie luzem, by nie uderzały o siebie.

Rozpoznać wykończenie, zanim cokolwiek zrobisz

Inaczej pielęgnuje się drewno lakierowane, a inaczej woskowane. Zrób dyskretny test kropli wody pod podstawą figury: jeśli się zbiera w kroplę, powierzchnia jest lakierowana; jeśli się rozlewa i ciemni drewno, jest woskowana lub olejowana.

Wosk pszczeli i olej lniany: jak się do tego zabrać

Na wykończeniu woskowanym bezbarwny wosk pszczeli lub mikrokrystaliczny, nałożony bardzo cienką warstwą szmatką, a po kilku minutach wypolerowany, odświeża kolor i chroni przed kurzem. Raz lub dwa razy w roku wystarczy dla zestawu używanego regularnie. Na wykończeniu olejowanym olej lniany odtłuszczony lub specjalny olej do drewna nakłada się tak samo, starannie wycierając nadmiar: olej w nadmiarze staje się lepki. Uwaga: szmatki nasączone olejem lnianym mogą się samozapalić podczas schnięcia; susz je rozłożone na płasko, na zewnątrz, zanim je wyrzucisz.

Na czarnych figurach barwionych na heban najpierw przetestuj wosk na podstawie: niektóre woski barwione lub rozpuszczalnikowe mogą zmyć trochę koloru.

Wilgotność, pierwszy czynnik trwałości

Wilgotność względna

Stopień wilgotności powietrza, wyrażony w procentach. Drewno stale wymienia wodę z powietrzem: pęcznieje, gdy powietrze jest wilgotne, i kurczy się, gdy jest suche.

Powszechnie zaleca się przechowywanie przedmiotów z drewna przy wilgotności względnej od 40 do 60%. Poniżej drewno się kurczy: plansze lite pękają, forniry się unoszą, hebany pękają. Powyżej drewno pęcznieje, spoiny pracują, a wykończenia mogą bieleć. Nagłe zmiany są jeszcze groźniejsze niż wartości skrajne: zestaw, który przechodzi z piwnicy do ogrzewanego salonu albo stoi nad kaloryferem, cierpi bardziej niż zestaw w pomieszczeniu nieco suchym, ale stabilnym. Mały higrometr pomaga kontrolować pomieszczenie zimą.

Bezpośrednie słońce wreszcie odbarwia drewno: palisander i padauk ciemnieją lub zmieniają odcień, klon żółknie. Ustaw zestaw z dala od okien od południa.

Wymiana filcu

1. Odkleić stary filc cienkim ostrzem, nie naruszając drewna ani obciążnika.
2. Oczyścić podstawę: usunąć resztki kleju lekkim szlifowaniem.
3. Wyciąć nowy filc nieco większy od podstawy albo użyć samoprzylepnych krążków o właściwej średnicy.
4. Przykleić klejem do tkanin lub klejem winylowym cienką warstwą, docisnąć na kilka minut.
5. Przyciąć nożykiem lub nożyczkami równo z podstawą.

Przy okazji sprawdź, czy obciążnik jest dobrze zamocowany (zobacz obciążanie figur). Ruszający się obciążnik łatwo przykleić ponownie przed położeniem filcu.

Co robić, gdy szachownica pęka?

Cienkie pęknięcie na planszy litej jest często oznaką zbyt suchego powietrza. Zacznij od przeniesienia planszy w bardziej wilgotne i stabilne otoczenie: zdarza się, że pęknięcie częściowo się zamyka. Ustabilizowane pęknięcie można następnie wypełnić barwioną pastą do drewna, twardym woskiem renowacyjnym lub cienką wstawką z drewna na klej. Unoszący się fornir przykleja się klejem winylowym, pod lekkim dociskiem, chroniąc powierzchnię. W przypadku planszy dawnej lub cennej powierz naprawę stolarzowi-konserwatorowi, zamiast ryzykować uszkodzenie forniru. Różnice między drewnem litym a fornirem opisuje nasza strona o drewnie na szachownicę.

Przechowywanie zestawu szachowego

Najlepszym przechowywaniem jest kasetka z przegródkami wyłożonymi filcem lub aksamitem, po jednej na figurę, która chroni figury przed obijaniem się w transporcie. Trzymaj ją płasko, w pomieszczeniu mieszkalnym, a nie na strychu czy w piwnicy. Le Palais des Échecs oferuje kasetki do przechowywania figur szachowych w kilku rozmiarach, do wyboru według wysokości Twojego króla (zobacz rozmiary).